مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
84
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
سؤم « 1 » : اخلاط است و خلط « 2 » رطوبتى است كه در « 3 » بدن « 4 » مردم روان است . و « 5 » موضع « 6 » اخلاط « 7 » رگهاست و اعضاى « 8 » ميان گشاده چون جگر و معده و سپرز و زهره . و تولد « 9 » اخلاط از غذاست . و بعضى ، خلطهاى « 10 » نيك باشد و « 11 » آن را طبيعى گويند و آن آن است كه بدل « 12 » ما يتحلّل بدن مىشود . و بعضى بد باشد و آن را « 13 » نا « 14 » طبيعى گويند « 15 » و حق او آن است كه از بدن بيرون كنند « 16 » . و اخلاط چهار است : خون و بلغم و صفرا و سودا « 17 » . فاضلترين اخلاط خون است و تولد آن اندر « 18 » جگر باشد و طبع او گرم و تر است و آن دو گونه است : طبيعى و نا « 19 » طبيعى . خون « 20 » طبيعى : لون « 21 » او سرخ بود « 22 » و بوى آن خوش باشد و طعم آن شيرين « 23 » و قوام آن معتدل باشد . و نا « 24 » طبيعى دو نوع بود « 25 » : يكى آنكه مزاج او گرم « 26 » تر از آن گردد كه مىبايد يا سرد « 27 » تر و يكى ديگر آنكه صفرا يا سودا يا بلغم « 28 » با او آميخته باشد « 29 » . و بلغم دو گونه است : طبيعى و نا « 30 » طبيعى . طبيعى آن است كه او « 31 » را استعداد آن باشد كه پخته شود و خون گردد در وقتى ديگر ؛ از جهت آنكه او خونى است « 32 » ناپخته . و طعم آن « 33 » شيرين است و به قياس « 34 » صفرا يا « 35 » خون ، سرد باشد و به قياس با بدن ، سخت
--> ( 1 ) . م : سيوم . ( 2 ) . س : خلوط . ( 3 ) . م : اندر . ( 4 ) . م : تن . ( 5 ) . س : + در . ( 6 ) . م : موعظ . ( 7 ) . س : + كه . ( 8 ) . س : اعصان . ( 9 ) . م : + آن . ( 10 ) . م : خلطها . ( 11 ) . ل : - و . ( 12 ) . ل : بدن . ( 13 ) . س : - را . ( 14 ) . م : غير . ( 15 ) . س : است . ( 16 ) . ل : كند . ( 17 ) . م : سودا و صفرا . ( 18 ) . م : از . ( 19 ) . م : غير . ( 20 ) . م : - خون . ( 21 ) . م : رنگ . ( 22 ) . م : باشد . ( 23 ) . م : - و طعم آن شيرين . ( 24 ) . م : غير . ( 25 ) . م : باشد . ( 26 ) . م : + و . ( 27 ) . م : + و . ( 28 ) . م : بلغم يا سودا . ( 29 ) . م : شود . ( 30 ) . م : غير . ( 31 ) . م : آن . ( 32 ) . م : + تمام . ( 33 ) . م : او . ( 34 ) . م : + با . ( 35 ) . م : و .